Krytyka, komentarz i hejt – tajemnica zaklęta w słowach

1. Bajania starego wilka

Macie rację, tak enigmatyczny tytuł mógł wymyślić jedynie Azamer. Witam wszystkich bardzo serdecznie. Na początku chciałbym się podzielić z wami wspaniałym głupstewkiem, z którego właśnie zdałem sobie sprawę. Wstałem jak zwykle o siódmej, poranna toaleta, szklanka wody, zrobienie kanapek i zapakowanie laptopa. Spacerkiem poszedłem na uczelnię, potem dowiedziałem się, że dwa lata mojej pracy są warte 600-700 złotych. Ale to nieistotne. Czekałem na profesora od literatury popularnej, chciałem z nim porozmawiać na temat wykorzystywania elementów mitycznych. Czekam, czekam, czekam, sprawdzam, czy aby na pewno ma teraz konsultacje. Wszystko się zgadza. Po godzinie stwierdzam, że dalsze oczekiwanie nie ma sensu i zbieram się do biblioteki. Rozsiadłem się wygodnie wokół zgromadzonych woluminów, włączyłem komputer, jak zwykle przed pracą buszuję po Internetach, wchodzę na Kwejka i… obrazek o zmianie czasu. Zerkam na monitor ­ dochodzi południe, patrzę na komórko-budzik: zbliża się jedenasta. Fatum i uśmiech na ustach.

Dość tej prywaty, choć w swym eseistycznym wywodzie nigdy od niej nie ucieknę. Pragnę dzisiaj rzucić między wrony pytanie retoryczne: Zauważyliście, że ludzie błędnie używają słów/języka? Pytanie nie wymaga odpowiedzi, bowiem jest ona oczywista. I nie chodzi mi tylko o takie bzdury jak różnica między „przynajmniej” i „bynajmniej. Teraz chciałbym przyjrzeć się słowom, z którymi (jako twórcy, autorzy, odbiorcy) spotykamy się każdego dnia.

2. Czy jesteś krytykiem?

Jeśli odpowiedziałeś/aś na moje pytanie twierdząco, to z poważaniem chylę czoła. Dlaczego? Przez wiedzę, jaką dysponujesz. Przepraszam za ironię, już wyjaśniam. Słowo „krytyk” odnosi się do osoby, która posiada pogłębioną wiedzę z danego zagadnienia, jest oczytana i może się wypowiadać bez szans na kompromitację swojej osoby. Po prostu zna się na temacie i trudno ją zagiąć. Oczywiście takich osób jest bardzo mało. Uznani krytycy filmowi i literaccy są w swych sferach bardzo poważanymi, ważnymi osobistościami. Dlatego, że dysponują wiedzą (potęgi kluczem, do cholery!). Jednakże jak wszędzie znajdą się „udawacze”, czyli osoby podchodzące do tematu z miejsca „nie znam się, to się wypowiem”, ale o tym w następnym podrozdziale.

Podobno krytyk to ktoś, kto sam nie umie czegoś stworzyć, więc z zazdrości miesza z błotem ambitnych twórców. Może i tkwi w tym ziarenko prawdy ale… Krytyk (i mówię tu o osobach, znających się na swym fachu) zna panujące trendy, patrzy na całość dzieła, sytuację na rynku, użyte motywy, które pojawiły się w innym dziele, górnolotność (lub jej brak) słowa i tak dalej, i tak dalej…

W swojej „karierze” (i tu musiałem się zastanowić, bo słowo kariera wiąże się z osiąganiem sukcesów, a tutaj odpowiedniejszym słowem byłaby „przygoda”, ale użyłem cudzysłowu, więc mogę być hipokrytą) naukowej spotkałem się z przypadkami pisania recenzji bez uprzedniego przeczytania dzieła. To nie są krytycy tylko „udawacze”, starsi profesorowie (nie mówię, że niezasłużeni), odcinający kupony z młodzieńczych lat i wyrobionego nazwiska. Dobra, kończę już, bo się rozpisałem a jeszcze wiele chcę przekazać.

3. Pokaż mi swój komentarz a powiem ci kim jesteś

Chyba nie zaprzeczycie, że mam dziś wenę do konstruowania tytułów tych pseudo podrozdzialików. Do rzeczy: większość z was coś tworzy, już publikujecie lub piszecie do szuflady. W obu przypadkach (zapewne) udostępniacie swoje prace znajomym i oczekujecie tak zwanej konstruktywnej krytyki. Tego pierwszego słowa nie będę się czepiał, lecz słowo „krytyka” wyjaśniłem już wcześniej. W tym wypadku lepiej byłoby to ująć w ten sposób: powiedz mi wszystko, nawet to, co ci się nie podobało, chcę znać twoją opinię, nawet jeśli byłaby ona niepochlebna.

Komentarz, opinia jest głosem osoby, którą dany temat zaciekawił, ma ona już jakieś swoje przemyślenia, coś jej się nie spodobało (związek emocjonalny) itp. Nie jest notką znawcy (choć czytając komentarze na forach stosunek znawców wszystkiego do przeciętnego zjadacza chleba wynosi 10:1). Zauważyliście już, że trudno zastąpić czymś innym słowo „skrytykować”, które przeszło z języka specjalistycznego do potocznego? Pewnie tak, w końcu inteligentne z was bestie!

4. Hejt – irracjonalny językowy brak kultury

Tutaj bardzo ciężko jest mi się wypowiadać bez emocjonalnego stosunku do sprawy. Nie lubię hejterów. Może to za dużo powiedziane, bardziej wzbudzają we mnie litość. Ale przecież jeszcze nie wyjaśniłem czym ten cały hejt jest. Chyba nie muszę, ale na potrzeby ciągłości tekstu (żeby było wrażenie, że był przemyślany i taki wiecie „yntelygentny”) należy to uczynić.

Hejt jest to opinia osoby, która hmmm… nie potrafi sobie poradzić z emocjami po odbiorze dzieła. Jest to głos sprzeciwu na daną treść, nie poparty żadnym przykładem czy rzuconą frazą. Najczęściej autor w odpowiedzi na pytanie co z jego twórczością jest nie tak otrzymuje odpowiedź w stylu (przepraszam za język): wszystko, to jest chujowe, a tak w ogóle to spałem z twoją matką… itd. itd.

Nie będę tutaj mnożył przykładów, bowiem te możecie znaleźć pod każdym filmem na YouTubie, artykułem na Onecie i na innych serwisach. Nie wspomnę tu także o trollingu, który według mnie jest już wyższą szkołą jazdy (może kiedyś to rozwinę). Swego czasu nawet ja miałem swojego małego hejtera na asku, niestety szybko zamilkł, z czego jestem niezbyt zadowolony, bowiem dostarczał mi sporo rozrywki. A i jeszcze jedno, w przeciwieństwie do dwóch poprzednich typów osób (krytyka i opiniotwórcy), z osobnikiem opisywanym w tym akapicie nie ma co dyskutować. Takiego delikwenta ignorujemy i banujemy.

Uwaga! Akapit dla filozofów! Zawsze powtarzają ci ustąp głupszemu, prawda? Kiedyś, gdy powiedziałem te słowa w odpowiedzi usłyszałem: i dlatego ten świat wygląda jak wygląda. Znane jest też: Nie należy sprzeczać się z idiotą, bowiem najpierw sprowadzi cię do swojego poziomu, następnie pokona doświadczeniem. Smutne i do przemyślenia.

5. Kończ Waść, umysły oszczędź!

Okropnie się rozpisałem, za co was serdecznie przepraszam. Teraz podsumujmy to, w jakim celu stworzyłem ten wywód. Chciałem zwrócić waszą uwagę na elastyczność słów i zmienność znaczeń. Język jest tworem plastycznym, więc pewne słowa odchodzą do lamusa wraz z czasem (np. strzecha, która stała się archaizmem, bo już nikt nie kryje dachów słomą), inne zaś zmieniają znaczenie (np. chędożyć – dawniej oznaczało czyścić, sprzątać, dziś wiadomo: eufemizm zastępujący przekleństwo związane ze stosunkiem).

I to by było na tyle, chyba. Kształćcie się, by móc wydawać opinie i notki krytyczne. Ja też nie będę stał w miejscu, ze strachu, że pewnego dnia mnie przegonicie (jeśli już tak się nie stało), wydacie książkę i sami w zaciszu domowym będziecie zastanawiać się nad słowami, których używacie. Ja w tym miejscu i czasie jestem jedynie bardem opowiadającym wam takie bajki.

Pozdrawiam i życzę udanego poniedziałku, Azamer.