Postacie fantastyczne – problem prawie ćwierćwiecznego faceta

Witam was wszystkich moi drodzy! Nareszcie mam chwilę, by coś stworzyć i pomieszać wam w głowie. Oddałem kolejny rozdział pracy magisterskiej, więc jeden dzień wolny (powiedzmy… jeszcze zajęcia) mi się należy jak psu buda. Ale ja nie o tym. W tytule postu przemyciłem nie dość że mój wiek, to jeszcze śmieszność tematu z perspektywy laika. Wiecie, jaram się książkami, kulturą orkijską (możecie doczepić się słowa „kultura” w tym miejscu, pozwalam na to), ale nawet mnie śmieszy fakt, że w wieku zaraz dwudziestu pięciu lat zajmuję się metodologią i problematyką literatury fantasy a nie np. mechaniką kwantową. Poza tym według standardów społecznych powinienem być już żonaty, dzieciaty i zarabiać miliony monet we własnej firmie. Spuśćmy z tonu, wystarczyło by być szanowanym pracownikiem. Ale ten temat jest w ogóle na inną okazję, więc porzucam go niczym niespełnione marzenia. Z żalem, lecz ze stanowczością.

Zanim przejdę do rzeczy, serdeczne podziękowania osobie, która spytała się nas ostatnio „Kiedy, do cholery, będzie kolejny post?” (oczywiście jest to moja parafraza, prawdziwą formę pytania znajdziecie na Asku). Była to osoba o nicku NaNu (czyżby Nana z komentarzy? Możecie mnie nazwać Sherlockiem). Zapewne ten tekst i tak powstałby, z dużym opóźnieniem, bowiem chciałem mieć dzisiaj te trzy godzinki wolnego, ale… Kurczę, efekt mobilizujący może równać się z wypiciem litrowego energy drinka. Myślę więc sobie, skoro ludzie chcą wiedzieć, co gryzie takiego mentalnego pryka jak ja, to proszę was bardzo. I jeszcze raz dziękuję tejże osobie. Aha jeśli chcecie dostać podziękowania w tekście lub być tu wspomniani, to ślijcie sms pod numer… J

Już widzę, że będzie długo i nudno, ale jak dawno nic nie pisałem (tzn. na blogu, ogólnie praca wre) , to czuję, że mogę pozwolić sobie na coś takiego. Btw. jeszcze z innej beczki, pani promotor wywróżyła mi, że jestem numerologiczną dwójką, więc nic dziwnego, że przy pisaniu potrzebuję waszej motywacji, cóż, gwiazd i przeznaczenia nie oszukasz (ooo znowu temat na kolejny post, zapisane w kajeciku)

Dobra, zajmijmy się problemem: jak byście zdefiniowali postać fantastyczną? Zapewne jest to osoba (postać, zwierzę, istota), która nie należy do obowiązującej rzeczywistości (realności) lub łamie jej reguły. Przykładowo elf – dlaczego postać fantastyczna? Dlatego, że w naszym świecie elfów nie ma. Analogicznie w elfim świecie postacią fantastyczną byłby człowiek. Nie będę tutaj wymieniał dalszych przykładowych postaci, bo jest ich tak dużo, że musiałbym przepisać z piętnaście leksykonów z każdej mitologii (materiały bibliograficzne rządzą).

Lekko zahaczę o bohatera fantastycznego, herosa, bowiem w literaturze fachowej jest szeroko opisane jak się zachowuje, kim jest, co się staje gdy zostaje postawiony w obliczu sacrum (bogowie, aniołowie) lub profanum (demony, czarna magia). To jest, znaleźć można bez problemu. Zagwozdkę stanowi zaś nie bohater, lecz postać, przechodząca ze świata ludzkiego w magiczny, nabywająca umiejętności.

Spotkałem się z takim, lekko w klimacie biblijnym, opowiadaniem w którym ubogi człowiek miał trzy talary. Był bardzo bogobojny, pomagał ludziom, chciał mieć więcej pieniędzy, by móc bardziej przysłużyć się innym, więc wyruszył w świat z tymi trzema talarami w poszukiwaniu bogactwa. Na swej drodze spotkał jednak żebraka, oddał mu jedną monetę, potem spotkał ślepca, oddał drugą, na końcu spotkał niedołężnego starca podpierającego się kijem, oddał mu ostatnią monetę. Zasmucił się widząc, że teraz nie ma za co żyć, na co starzec oddał mu swój kij i powiedział, że jak stuknie nim o ziemię to będzie miał, co zechce.

Dalsza część fabuły utworu jest nieistotna. Tu dochodzimy do sedna problemu. Czy możemy tego dobrego człowieka nazwać nagle postacią fantastyczną? Postawię tezę, że tak. Posłuchajcie i powiedzcie, czy moja teoria w ogóle jest jako tako spójna.

Przykład 1. Mamy czarnoksiężnika, maga, czarodzieja – w świadomości ludzkiej jest to postać fantastyczna bowiem posługuje się mocą. Posiada wiedzę, jak tę moc wykorzystywać do swoich celów. Najczęściej (pozdrawiam Gandalfa i innych Potterów) posiada przedmiot kumulujący (skupiający) moc (lub działający jako przekaźnik, wiecie zmienia naturalną energię maga w siłę do czynienia dobra lub zła, taki powiedzmy transformator) – jest to laska, różdżka, amulet, sigul itp. itp. Jak zniszczyć czarnoksiężnika? Odebrać, zniszczyć jego źródło mocy – magiczny przedmiot. Po pokonaniu delikwenta postać magiczna (jeśli nie posiadała w sobie siły naturalnej, magii którą można było używać od razu) jest zdegradowana do roli chłopa.

Przykład 2. Mamy postać wiedźmy, etymologicznie jest to kobieta, która wie, posiada wiedzę. Pomijam już średniowieczną nagonkę na czarownice i ich konszachty z diabłem. Mówię tu o kobiecie, mieszkającej pod lasem i leczącej zaparcia i impotencję u chłopów. Nazywają ją wiedźmą, bowiem według nich posiada zdolności dla nich obce, należy do innego świata. Dla nich jest postacią magiczną, dlatego że umie wykorzystać coś do swoich celów, dany przedmiot, roślinę (by uwarzyć miksturę). Czy więc ten chłop, nabywający wiedzy jak użyć magicznego przedmiotu, nie stanie się nagle wiedźmiarzem? (nie mylić z wiedźminem J)

Przykład 3. Świadomość. Pamiętacie starego Alladyna? Jest tam postać latającego dywanu, niby przedmiot, niby wykonuje polecenia głównego bohatera, jest mu podległy itp. No właśnie niekoniecznie, często działa bez jego woli, sprzecza się z nim, ma odmienne zdanie, niespodziewanie ratuje mu życie. Powiecie – silna personifikacja. Zgodzę się i właśnie o to chodzi. Posiadanie świadomości jest jednym z elementów bycia osobą, postacią, istotą.

Przykład 4. Łączenie ze świadomością i uprzedmiotowieniem. Pamiętacie może starą bajkę (ja pamiętam bom mentalny staruch) o zaczarowanym ołówku? Chłopiec rysował nim różne cuda niewidy, które stawały się rzeczywistością. Był podobną postacią do czarodzieja. Wykorzystywał obiekt, item, moc przedmiotu. Wyobraźcie sobie co może taki ołówek bez właściciela, który wykorzystuje jego moc przy pomocy własnej woli/wyobraźni. No właśnie, co najwyżej może poleżeć sobie na biurku i okryć się warstewką kurzu.

Nie przeczę, że w opowieści (o biedaku i zaczarowanym kijku) mamy do czynienia z postacią fantastyczną wtórną a nie pierwotną (czyli taką, która sama z siebie jest zdolna do zmieniania rzeczywistości lub od niej odstaje, jest inna – np. wspomniana wiedźma może mieć zdolność jasnowidzenia, czarodziej może mieć moc od urodzenia, o demonach czy innych to nawet nie ma co wspominać). Postać wtórna przechodzi ze znanej nam rzeczywistości, nabywa moc, umiejętności magiczne, nierealne, nierzeczywiste.

Czy więc zgodzicie się ze mną, po przedstawieniu tych moich wypocin, że ten biedak z magicznym kijkiem jest postacią magiczną? Naprawdę czekam na komentarze! Ale się rozpisałem, teraz to dopiero powinienem pogratulować wszystkim, którzy przez to przebrnęli. Szacuneczek panowie i panie. Tymczasem ja się powoli zbieram na zajęcia a wam życzę spokojnego dnia pełnego przemyśleń i rozważań, bo nic tak nie rozwija jak problemy.

Azamer kłaniający się w pas